KHAN KANDI   |     خان كندي

«ما از او خواستيم گورباچف سوريه بشود، اما او ترجيح داد ميلوشويچ سوريه باشد» مخاطبان اين جملات فقط دانشجويان حاضر در "تالار جک مورتون" نبودند. روي سخن داووداغلو هنگام سخنراني در دانشگاه جورج واشنگتن، حتي فقط سياستمداران در آمريکا و اروپا و منطقه خاورميانه نبود. وزير خارجه ترکيه سعي کرد تا با "افکار عمومي" صحبت کند.

حدود 2 هفته پيش ائتلاف عربي ضد سوريه با ارائه طرحي از احتمال اعزام نيروهاي حافظ صلح به سوريه به جاي گروه ناظران اتحاديه عرب خبر داد. طرح اعراب منطقه مبهم به نظر رسيد. همان زمان لاوروف، وزير خارجه روسيه، به نکته جالبي اشاره کرد: اول بايد صلحي وجود داشته باشد تا پس از آن بتوان نظامياني را "حافظ صلح" کرد. اما اعراب منطقه اشتباه نکرده بودند. آنها فقط کمي عجولانه، بخشي از طرح مورد توافق را، شايد پيش از موعد، اعلام کرده بودند. پاسخ لاوروف، در سخنان داووداغلو نهفته است. مقايسه بشار اسد با گورباچف و ميلوشويچ، براي تحليلگران معني روشني دارد. اين گونه اظهارات نشان مي دهد که ترکيه، در هماهنگي با بازيگران منطقه اي و فرامنطقه اي تصميم خود را گرفته اند و نقشه راه شان را نيز تدوين کرده اند. مخالفان بين المللي سوريه از ميان سناريوهاي مختلف براي سرنگوني نظام حاکم در اين کشور، سناريوي اقدام نظامي از طريق دامن زدن به جنگ هاي داخلي و از ميان الگوهاي مختلف جنگ هاي داخلي، "الگوي بالکان" را برگزيده اند. در الگوي بالکان، مخالفان مسلح مي توانند درگيري ها را در سطح کشور توسعه بدهند. مردم غيرنظامي براي در امان ماندن از درگيري به مناطق حائل کوچ داده مي شوند. پس از آن نظاميان چند مليتي وارد سوريه مي شوند و عنان کشور اندک اندک از دست دولت خارج و به معاهدات يا نهادهاي بين المللي يا منطقه اي واگذار مي شود.(1) يک روز پس از سخنراني داوود اغلو(2)، موسسه سياست گذاري خاورميانه در واشنگتن، مقاله اي را تحت عنوان "پناهگاه هاي امن بشردوستانه: درس هاي بوسني براي سوريه" منتشر کرد. در اين مقاله(3) پيگيري الگوي بالکان و جنگ بوسني در مورد سوريه قطعي فرض شد و 3 مرحله به بازيگران منطقه اي و بين المللي در اين الگو توصيه شد: 1. ايجاد مناطق حمايت شده در مناطق مختلف سوريه 2. ارسال نيروهاي حافظ صلح با اجازه حمايت نظامي از مناطق حفاظت شده 3. حمايت نظامي از اين مناطق با استفاده از نيروي هوايي کشورهاي ديگر. اين مقاله در ادامه با توجه به ويژگي هاي ترکيه از قبيل عضويت در ناتو، حمايت هاي آمريکا از اين کشور و تجربه فرماندهي نيروهاي ناتو در افغانستان، اين کشور را گزينه مناسبي براي رهبري مداخله نظامي ناتو و غرب در سوريه معرفي مي کند.

اما ترکيه از آب گل آلود "وضعيت نا به سامان سوريه" چه مي خواهد صيد کند؟ انديشکده هاي آمريکايي معتقدند حاصل بهار عربي براي ترکيه، نزديکي قابل توجه به آمريکا بوده است. در ماجراي سوريه نيز با استفاده از مقايسه بشار اسد و ميلوشويچ، ترکيه سعي مي کند خود را در کنار کشورهاي اروپايي و آمريکا قرار بدهد. اما ماجراي ميلوشويچ که داووداغلو سعي دارد از آن بهره برداري کند، در واقع وقايع مصيبت بار بوسني و هرزگوين و قتل عام مسلمانان در سربرنيتسا است و آقاي داووداغلو مسئله را غلط روايت مي کند. در نسل کشي مسلمانان بوسنيايي، اوايل دهه 70 شمسي، نقش ناتو در حمايت عملي از جنايت صرب ها انکار ناپذير است. هرچند اسلوبودان ميلوشويچ، رئيس جمهور وقت صربستان، به اتهام نسل کشي بوسنيايي ها در دادگاه لاهه محکوم شد، اما خاطره تلخ و خونين سارايوو و سربرنيتسا حقيقت ديگري هم دارد. اروپايي ها پس از فروريختن يوگسلاوي سابق، از تشکيل "کشوري مسلمان نشين" در قلب اتحاديه اروپا، به عنوان يک ليگ مسيحي، خشنود نبودند. بنابراين بوسني و هرزگوين استقلال اش را به قيمت قتل عام بيش از 7 هزار مسلمان به دست آورد. جالب اينکه از مهمترين دلايل مخالفت اتحاديه اروپا با پيوستن ترکيه به اين اتحاديه نيز ممنوعيت ورود کشوري مسلمان به "ليگ کشورهاي مسيحي قاره سبز" است. بنابراين داووداغلو با وام گرفتن از خاطره نسل کشي در جنگ بوسني، ضمن فريب افکار عمومي مسلمانان، درکنار همان کساني قرار گرفته است که براي کشتار مسلمان هاي اروپايي چراغ سبز نشان دادند. مضاف بر اينکه بشار اسد برخلاف ميلوشويچ و برخلاف مخالفان داخلي و خارجي اش از انتخابات و رفراندوم حرف مي زند. درحالي که گروه هاي مخالف اسد در داخل و خارج اين کشور حاضر به مذاکره نيستند. آنها يا خود دست به سلاح برده اند، مانند ارتش آزاد سوريه، يا ماه ها است که از کشورهاي خارجي مصرانه مي خواهند که به سوريه حمله کنند، مانند برهان غليون و شوراي مخالفان سوريه.